Fungicydy z substancją czynną azoksystrobina – kiedy wybrać je do ochrony zbóż i rzepaku?

Azoksystrobina jest substancją czynną z grupy strobiluryn, wykorzystywaną w ochronie zbóż i rzepaku przed wybranymi chorobami grzybowymi. Jej największe znaczenie przypada na zabiegi zapobiegawcze, wykonywane przed silnym rozwojem infekcji. W niektórych zastosowaniach może być używana także po pojawieniu się pierwszych objawów, jeżeli taki termin przewiduje etykieta konkretnego preparatu. Obecność azoksystrobiny w składzie nie oznacza jednak, że każdy fungicyd będzie odpowiedni do tej samej uprawy, choroby i fazy rozwojowej. Produkty różnią się stężeniem, formulacją, obecnością innych substancji czynnych, zakresem rejestracji i liczbą dopuszczonych zabiegów. Wybór środka powinien wynikać z rzeczywistego zagrożenia na plantacji oraz miejsca oprysku w całym programie ochrony.

Jak działa azoksystrobina?

Azoksystrobina należy do fungicydów QoI sklasyfikowanych w grupie 11 FRAC. Hamuje oddychanie komórkowe grzybów, ograniczając kiełkowanie zarodników i dalszy rozwój patogenu. Z tego względu najlepiej wykorzystuje swój potencjał, gdy trafia na zdrowe lub dopiero zagrożone infekcją tkanki. W opryskanych częściach rośliny wykazuje działanie wgłębne i układowe. Nie zastępuje to jednak dokładnego pokrycia chronionych liści, źdźbeł, kwiatów czy łuszczyn. Nowe przyrosty rozwijające się po zabiegu nie powinny być automatycznie uznawane za w pełni zabezpieczone. Azoksystrobina nie odbudowuje tkanek uszkodzonych wcześniej przez chorobę. Jeżeli infekcja jest już silnie rozwinięta, nawet prawidłowo wykonany zabieg może jedynie częściowo ograniczyć jej dalszy postęp. Dlatego decyzję o zastosowaniu środka warto podejmować przed pojawieniem się rozległych objawów.

Kiedy azoksystrobina może być przydatna w zbożach?

W zbożach preparaty zawierające azoksystrobinę mogą być zarejestrowane do ochrony liści, źdźbła lub kłosa przed określonymi chorobami. Zakres zastosowania zależy jednak od produktu, gatunku zboża i fazy BBCH. Nie należy zakładać, że środek dopuszczony w pszenicy można wykorzystać również w jęczmieniu, życie lub pszenżycie. Znaczenie ma także wrażliwość konkretnego patogenu na fungicydy z grupy 11. W przypadku części chorób zbóż odporność na strobiluryny jest dobrze rozpoznanym problemem, dlatego sama obecność danej choroby w zakresie rejestracji nie zawsze oznacza przewidywalną skuteczność azoksystrobiny zastosowanej samodzielnie.
Przed wyborem zabiegu trzeba ocenić:

• gatunek zboża, fazę łanu i podatność odmiany,
• chorobę rzeczywiście zagrażającą plantacji,
• rozmieszczenie objawów na dolnych i górnych liściach,
• tempo rozwoju infekcji oraz przebieg opadów i zwilżenia liści,
• substancje i grupy FRAC wykorzystane we wcześniejszych opryskach,
• aktualne informacje o wrażliwości danego patogenu,
• zgodność zastosowania z etykietą preparatu.

Azoksystrobina może być wartościowym składnikiem ochrony zdrowych liści odpowiadających za budowanie plonu. Nie należy jednak automatycznie przypisywać jej do każdego zabiegu T1, T2 lub T3. Przy chorobach, wobec których występuje odporność na QoI, środek powinien zawierać również skuteczną substancję reprezentującą inny mechanizm działania.

Kiedy stosować azoksystrobinę w rzepaku?

W rzepaku fungicydy zawierające azoksystrobinę są najczęściej rozważane w okresie kwitnienia, jeżeli taki termin i zakres zastosowania znajdują się w etykiecie produktu. Zabieg może służyć zapobiegawczemu ograniczaniu chorób rozwijających się na kwiatach, pędach i łuszczynach. W ochronie przed zgnilizną twardzikową kluczowy jest termin poprzedzający rozwój widocznych objawów. Infekcji sprzyjają wilgotna pogoda, zwarty łan, przedłużające się kwitnienie i opadanie płatków na rozgałęzienia oraz liście. Oprysk wykonany dopiero po pojawieniu się zmian na łodygach nie cofnie powstałego porażenia. Ryzyko choroby zależy nie tylko od fazy rozwojowej rzepaku. Znaczenie mają również przebieg pogody, częstotliwość uprawy rzepaku i innych podatnych gatunków w zmianowaniu, wcześniejsze występowanie choroby na danym polu oraz zagęszczenie łanu. Z tego względu zabiegu nie należy planować wyłącznie na podstawie kalendarza.
Azoksystrobina nie pełni funkcji regulatora pokroju rzepaku. Jeżeli oprysk ma jednocześnie ograniczać choroby i wpływać na rozwój roślin, konieczny jest wybór produktu lub programu rzeczywiście obejmującego oba cele.

Azoksystrobina – temperatura stosowania wynika z etykiety

Nie istnieje jeden uniwersalny zakres temperatury odpowiedni dla wszystkich fungicydów zawierających azoksystrobinę. Warunki aplikacji mogą zależeć od formulacji, stężenia i pozostałych substancji czynnych wchodzących w skład preparatu. Dotyczy to zwłaszcza środków wieloskładnikowych, w których wymagania temperaturowe mogą wynikać przede wszystkim z właściwości drugiego składnika. Dlatego odpowiedź na pytanie o temperaturę stosowania azoksystrobiny trzeba każdorazowo rozpocząć od sprawdzenia aktualnej etykiety wybranego produktu. Wartość podana dla jednego fungicydu nie powinna być przenoszona na wszystkie środki zawierające tę substancję. Przed aplikacją należy uwzględnić nie tylko temperaturę w chwili rozpoczęcia oprysku, ale także warunki spodziewane w kolejnych godzinach. Gwałtowne ochłodzenie, ryzyko przymrozku, susza lub nadmiar wody mogą osłabiać rośliny i ograniczać prawidłowe przyjęcie środka. Przy wysokiej temperaturze, intensywnym nasłonecznieniu i niskiej wilgotności krople cieczy szybciej wysychają, co utrudnia równomierne pokrycie powierzchni roślin. Właściwe warunki pogodowe nie zrekompensują spóźnionego terminu. Jeżeli choroba jest już silnie rozwinięta, fungicyd zastosowany w odpowiedniej temperaturze nadal może nie zapewnić oczekiwanego efektu.

Jak dobrać preparat do presji chorób?

Dobór środka powinien rozpocząć się od rozpoznania patogenu albo oceny realnego ryzyka infekcji. Przebarwienia, plamy i zasychanie tkanek nie zawsze są skutkiem choroby grzybowej. Podobne objawy mogą wynikać z niedoborów pokarmowych, uszkodzeń herbicydowych, przymrozków, suszy lub naturalnego starzenia się liści. Przy niskiej presji i braku objawów azoksystrobina może być elementem ochrony zapobiegawczej, jeżeli przemawiają za tym podatność odmiany, przebieg pogody i historia pola. Przy pierwszych oznakach choroby trzeba sprawdzić, czy etykieta dopuszcza zabieg w takim terminie oraz czy dany patogen pozostaje odpowiednio wrażliwy na grupę 11. Silna presja choroby nie uzasadnia przekraczania dawki maksymalnej. Większa ilość preparatu nie naprawi błędnej diagnozy, niewłaściwego terminu ani odporności patogenu. Nie powinno się również samodzielnie obniżać dawki, ponieważ może to ograniczyć skuteczność i zwiększyć presję selekcyjną.

Jak prawidłowo wykonać zabieg?

Działanie wgłębne i układowe azoksystrobiny wymaga wcześniejszego naniesienia środka na chronione części roślin. W zbożach szczególnie ważne jest pokrycie liści mających największy udział w budowaniu plonu. W rzepaku podczas kwitnienia ciecz powinna równomiernie docierać do kwiatów, pędów i rozgałęzień. Przed wyjazdem opryskiwacza trzeba:

• potwierdzić uprawę, chorobę, fazę BBCH i dawkę w etykiecie,
• sprawdzić dopuszczalną liczbę aplikacji i okres karencji,
• dobrać ilość wody do fazy oraz zagęszczenia plantacji,
• przeprowadzić kalibrację opryskiwacza i skontrolować rozpylacze,
• uwzględnić wiatr, opady, wilgotność i kondycję roślin,
• sprawdzić zgodność wszystkich składników planowanej mieszaniny.

Łączenie fungicydu z insektycydem, nawozem dolistnym lub innym środkiem ochrony wymaga oceny nie tylko zgodności fizycznej, ale również bezpieczeństwa dla plantacji. Wieloskładnikowa mieszanina może być zbyt obciążająca dla roślin osłabionych chłodem, suszą lub wcześniejszymi uszkodzeniami.

Jak ograniczać ryzyko odporności?

Azoksystrobina należy do grupy 11 FRAC, w której występuje wysokie ryzyko rozwoju odporności. Fungicydy QoI działają w jednym określonym miejscu procesów metabolicznych patogenu, dlatego pojedyncza zmiana genetyczna może prowadzić do znacznego spadku wrażliwości. W obrębie grupy 11 występuje odporność krzyżowa, więc zastąpienie azoksystrobiny inną klasyczną strobiluryną nie oznacza zmiany mechanizmu działania.
Ryzyko odporności ogranicza:

• wykorzystywanie azoksystrobiny przede wszystkim zapobiegawczo,
• unikanie kolejnych zabiegów opartych wyłącznie na grupie 11,
• stosowanie skutecznej substancji partnerskiej o innym mechanizmie działania,
• przestrzeganie dawek i maksymalnej liczby aplikacji,
• rotacja grup FRAC w całym programie ochrony,
• dobór mniej podatnych odmian, zmianowanie i ograniczanie źródeł infekcji.

Jeżeli po prawidłowo wykonanym zabiegu choroba nadal szybko się rozwija, nie należy automatycznie stosować kolejnej strobiluryny. Najpierw trzeba ponownie ocenić diagnozę, termin aplikacji, pogodę, pokrycie roślin i prawdopodobieństwo występowania odpornej populacji patogenu.

Jak wybrać fungicyd do zbóż i rzepaku?

Azoksystrobina może być wartościowym składnikiem programu ochrony, jeśli zostanie zastosowana odpowiednio wcześnie, przeciwko chorobie objętej rejestracją i w połączeniu z właściwą strategią antyodpornościową. W zbożach jej przydatność zależy w dużej mierze od gatunku patogenu i aktualnego poziomu jego wrażliwości. W rzepaku może znaleźć zastosowanie w zapobiegawczej ochronie plantacji podczas kwitnienia. W kategorii fungicydów do ochrony upraw w Centrum Nawozów można porównać preparaty jednoskładnikowe i wieloskładnikowe, zawierające substancje reprezentujące różne mechanizmy działania. Ułatwia to dopasowanie produktu do rozpoznanej choroby oraz zaplanowanie programu, który nie opiera się wyłącznie na grupie 11 FRAC. O skuteczności zabiegu decyduje połączenie właściwej diagnozy, odpowiednio wczesnego terminu, warunków zgodnych z etykietą, dokładnej aplikacji i prawidłowej rotacji substancji. Sama obecność azoksystrobiny w składzie nie przesądza jeszcze, że dany fungicyd będzie właściwym rozwiązaniem dla konkretnej plantacji.