Insektycydy z substancją czynną cypermetryna – jak dobrać środek do presji szkodników?

Cypermetryna jest substancją czynną z grupy pyretroidów, wykorzystywaną w insektycydach przeznaczonych do zwalczania różnych szkodników upraw. Działa szybko, ale jej skuteczność zależy od kontaktu owada ze środkiem lub opryskaną powierzchnią rośliny. Duże znaczenie mają więc termin zabiegu, aktywność szkodników, temperatura oraz dokładność naniesienia cieczy użytkowej. Środka z cypermetryną nie należy wybierać wyłącznie na podstawie substancji czynnej. Preparat musi być zarejestrowany w danej uprawie, przeciwko rozpoznanemu gatunkowi szkodnika i w aktualnej fazie rozwoju roślin. Poszczególne produkty mogą różnić się stężeniem, formulacją, dawką, liczbą dopuszczonych zabiegów, okresem karencji oraz wymaganiami dotyczącymi ochrony zapylaczy i środowiska.

Jak działa cypermetryna?

Cypermetryna należy do grupy 3A według klasyfikacji mechanizmów działania IRAC. Oddziałuje na układ nerwowy owadów poprzez kanały sodowe. Preparaty zawierające tę substancję działają przede wszystkim kontaktowo i żołądkowo, powodując szybkie ograniczenie aktywnych szkodników znajdujących się na opryskanych roślinach. Cypermetryna nie działa systemicznie. Nie przemieszcza się wewnątrz rośliny w sposób umożliwiający ochronę części, które nie zostały pokryte cieczą użytkową. Z tego powodu oprysk może być mniej skuteczny wobec owadów ukrytych w zwiniętych liściach, pochwach liściowych, gęstym łanie lub wewnątrz tkanek. Najlepszych efektów można oczekiwać wtedy, gdy zabieg obejmuje aktywne i odsłonięte stadium szkodnika, a ciecz dociera do miejsca jego żerowania. Sama szybkość działania substancji nie zrekompensuje spóźnionej aplikacji ani niedokładnego pokrycia plantacji.

Kiedy zabieg z cypermetryną może być uzasadniony?

Decyzję o zastosowaniu insektycydu należy poprzedzić monitoringiem. Sam fakt, że określony szkodnik zazwyczaj pojawia się w danym okresie, nie jest wystarczającym powodem do wykonania oprysku. Zbyt wczesna aplikacja może nie objąć głównego nalotu, natomiast zabieg wykonany po powstaniu dużych uszkodzeń nie cofnie poniesionych strat. W zależności od gatunku szkodnika monitoring może obejmować bezpośrednią lustrację roślin, żółte naczynia, tablice lepowe, pułapki feromonowe oraz ocenę liczby owadów lub uszkodzeń na określonej powierzchni. Przed zabiegiem należy ustalić:

• jaki gatunek występuje na plantacji,
• które stadium rozwojowe dominuje,
• czy liczebność owadów wzrasta,
• gdzie szkodniki żerują,
• w jakiej fazie znajduje się uprawa,
• czy dla danego zagrożenia określono próg ekonomicznej szkodliwości.

Niewielka liczba owadów często przemawia za kontynuowaniem obserwacji, ale decyzja zależy również od wrażliwości aktualnej fazy uprawy, tempa nalotu i rodzaju powodowanych szkód. Szczególnej uwagi wymagają szkodniki mogące przenosić choroby wirusowe, ponieważ zagrożenie nie zawsze jest proporcjonalne do widocznych uszkodzeń. Wysoka presja nie uzasadnia przekraczania dawki ani stosowania środka w uprawie, której nie obejmuje etykieta. Kluczowe jest trafienie w stadium podatne na działanie kontaktowe.

Jak sprawdzić zakres stosowania preparatu?

Przed wyborem produktu trzeba sprawdzić, czy jego etykieta obejmuje jednocześnie konkretną uprawę i rozpoznanego szkodnika. Rejestracja środka przeciwko określonemu owadowi w jednej uprawie nie oznacza możliwości zastosowania go w każdej roślinie atakowanej przez ten sam gatunek. Należy zweryfikować również:

• dopuszczoną fazę BBCH rośliny,
• zalecany termin względem stadium szkodnika,
• dawkę środka i ilość wody,
• maksymalną liczbę zabiegów,
• minimalny odstęp między aplikacjami,
• okres karencji i prewencji,
• strefy ochronne,
• ograniczenia dotyczące zapylaczy i organizmów wodnych.

Trzeba korzystać z aktualnej etykiety konkretnego preparatu. Zalecenia opracowane dla innego produktu lub zaczerpnięte ze starego katalogu mogą nie odpowiadać obecnemu zakresowi rejestracji.

Cypermetryna – temperatura stosowania i warunki zabiegu

Temperatura ma duży wpływ na praktyczne zastosowanie pyretroidów. W etykietach części preparatów zawierających cypermetrynę wskazuje się najwyższą skuteczność w temperaturze poniżej 20°C. Przy wyższych wartościach zabieg może być zalecany pod koniec dnia. Nie należy jednak traktować 20°C jako uniwersalnej granicy dla wszystkich produktów. Szczegółowe warunki trzeba sprawdzić w etykiecie wybranego środka. Przy wysokiej temperaturze, silnym nasłonecznieniu i niskiej wilgotności krople cieczy szybciej wysychają, co może ograniczać równomierne pokrycie roślin. Nie powinno się również wykonywać zabiegu na plantacji silnie nagrzanej, zwiędniętej lub osłabionej przez suszę. Podczas chłodnej pogody aktywność części szkodników może się zmniejszać. Termin oprysku należy więc powiązać z obserwacją ich rzeczywistego żerowania i przemieszczania się po roślinach, a nie wyłącznie z temperaturą powietrza.
Przed zabiegiem trzeba uwzględnić także:

• prędkość wiatru i ryzyko znoszenia,
• wilgotność powietrza,
• prognozowane opady,
• nasłonecznienie,
• kondycję roślin,
• aktywność szkodników i zapylaczy.

Deszcz występujący zbyt szybko po aplikacji może zmyć część środka z powierzchni roślin. Z kolei nawet dobre warunki pogodowe nie naprawią błędnego terminu biologicznego, jeżeli oprysk zostanie wykonany przed nalotem albo po przejściu szkodnika do mniej podatnego stadium.

Jak dobrać dawkę, ilość wody i technikę aplikacji?

Dawkę należy stosować zgodnie z etykietą, bez jej samowolnego obniżania lub przekraczania. Jeżeli produkt ma jedną określoną dawkę, nie należy jej zmieniać. Jeśli etykieta przewiduje zakres, wybór powinien odpowiadać opisanym w niej warunkom zastosowania. Większa ilość środka nie zrekompensuje:

• spóźnionego terminu,
• błędnego rozpoznania szkodnika,
• niewłaściwego stadium owadów,
• słabego pokrycia roślin,
• niekorzystnych warunków pogodowych.

Ilość wody należy dostosować do wielkości i zagęszczenia plantacji oraz miejsca żerowania szkodnika. Przy owadach występujących na spodniej stronie liści lub wewnątrz zwartego łanu zbyt mała objętość cieczy może utrudnić dotarcie do chronionych części roślin. Przed opryskiem należy skontrolować stan techniczny urządzenia, przeprowadzić kalibrację oraz sprawdzić równomierność pracy rozpylaczy. Bardzo drobne krople mogą poprawiać pokrycie, ale są też bardziej podatne na znoszenie i odparowanie.
Adiuwant można dodać wyłącznie wtedy, gdy jego zastosowanie jest dopuszczone lub zalecone dla danego środka. Samodzielne modyfikowanie cieczy użytkowej może zmieniać jej właściwości i zwiększać ryzyko uszkodzenia roślin.

Jak ograniczać ryzyko odporności?

Cypermetryna należy do grupy 3A IRAC. Zastosowanie kolejnego produktu zawierającego cypermetrynę nie jest rotacją mechanizmu działania. Nie jest nią również zmiana na inny pyretroid należący do tej samej grupy. Jeżeli w sezonie potrzebna jest kolejna interwencja, warto wybrać środek o innym mechanizmie działania, zarejestrowany w danej uprawie i przeciwko temu samemu szkodnikowi.
Ryzyko odporności ogranicza:

• wykonywanie zabiegów po potwierdzeniu zagrożenia,
• trafienie w najbardziej podatne stadium szkodnika,
• przestrzeganie liczby dopuszczonych aplikacji,
• stosowanie dawek zgodnych z etykietą,
• rotacja grup mechanizmu działania,
• łączenie ochrony chemicznej z metodami agrotechnicznymi i biologicznymi.

Jeżeli po prawidłowo wykonanym oprysku liczebność owadów nie spada, nie należy automatycznie ponownie stosować cypermetryny. Trzeba sprawdzić jakość pokrycia, warunki pogodowe, możliwość kolejnego nalotu oraz potencjalną obniżoną wrażliwość populacji.

Jak chronić zapylacze i organizmy pożyteczne?

Cypermetryna może oddziaływać nie tylko na zwalczane szkodniki, ale również na pszczoły, naturalnych wrogów owadów i organizmy wodne. Szczególnej ostrożności wymagają plantacje kwitnące oraz pola, na których znajdują się kwitnące chwasty.
Samo wykonanie zabiegu wieczorem nie pozwala zastosować środka, jeżeli etykieta zabrania jego użycia podczas kwitnienia. Konieczne jest przestrzeganie zapisów dotyczących prewencji, stref ochronnych i dopuszczonego terminu aplikacji.
Należy również ograniczyć znoszenie cieczy na miedze, zadrzewienia, cieki wodne i sąsiednie uprawy. Zachowanie biedronek, złotooków, bzygowatych, pasożytniczych błonkówek i innych organizmów pożytecznych wspiera naturalną regulację liczebności szkodników.

Jak wybrać właściwy insektycyd?

Wybór środka powinien rozpocząć się od rozpoznania gatunku i oceny jego presji, a nie od poszukiwania produktu z konkretną substancją czynną. Cypermetryna może być właściwym rozwiązaniem wtedy, gdy jej szybkie działanie kontaktowe odpowiada biologii szkodnika, a preparat jest zarejestrowany w danej uprawie i aktualnej fazie jej rozwoju. W kategorii insektycydów do ochrony upraw w Centrum Nawozów można porównać produkty zawierające różne substancje czynne i należące do odmiennych grup mechanizmu działania. Ułatwia to dopasowanie środka do rzeczywistego zagrożenia oraz zaplanowanie rotacji, jeżeli w sezonie konieczna jest kolejna interwencja. O skuteczności zabiegu z cypermetryną decyduje połączenie prawidłowego monitoringu, właściwego terminu, temperatury zgodnej z etykietą, odpowiedniej dawki i dokładnego pokrycia roślin. Dopiero uwzględnienie wszystkich tych elementów pozwala wykorzystać szybkie działanie pyretroidu bez niepotrzebnego zwiększania liczby zabiegów.